برای درمان شدن شکستگی استخوان فک، پزشک نیازمند دانستن مواردی همچون نوع شکستگی، شدت آسیب و تشخیص دقیق محل صدمه دیده میباشد. این آسیب در استخوان فک بالا و پایین معمولاً بر اثر سقوط، ضربات شدید در ناحیه فک و تصادف به وجود آمده و موجب جابجا شدن دندانها، درد شدید، تورم در ناحیه فک، کبودی، دشوار شدن حرکت دهان برای باز و بست کردن میشود.
معمولاً برای درمان شدن این ترک یا شکستگی فک بازسازی فک برای چند هفته، آن را به حالت طبیعی بازگردانده یا محل آسیب دیده را جراحی میکنند.
روش های درمان شکستگی فک
درمان شکستگی فک با روشهای مختلف بر اساس تعداد خطوط شکستگی، شدت آسیب، محل صدمه دیده و نوع استخوان انجام میشود. روشهای درمان استخوان فک بالا و پایین شامل موارد زیر هستند:
روش اول شامل درمان غیر جراحی
معمولاً در شکستگیهای ساده استخوان فک که هیچگونه جابجایی رخ نداده و مفصل فک نیز درگیر نشده، با استفاده از یک گچ فوق العاده نرم یا باند مخصوص، فک را بیحرکت میسازند. در این روش درمانی پزشک به بیمار استراحت فک را تجویز کرده و در این دوران باید مسکنها و داروهای ضد التهاب را مصرف کند.
همچنین در این روش غیر جراحی، استخوان فک بالا و پایین با استفاده از یک سیب منعطف الاستیک به همدیگر بسته شده و طول این درمان حدود ۴ الی ۶ هفته می
باشد. در این مدت برای استراحت و ثابت سازی استخوانهای فک و درمان آن، بیماران میتوانند از طریق سرنگهای تغذیه یا نی، مایعات غذایی را مصرف کرده تا سریعاً درمان شوند.
روش دوم جراحی برای درمان قطعی شکستگی فک
معمولاً بر اثر شکستگیهای چندگانه، شکستگی استخوان فک به همراه آسیب دیدگی شدید دندانها یا جابجا شدن قطعات استخوانی در این ناحیه، پزشک از روش جراحی برای درمان استخوان فک استفاده میکند.
در این روش درمانی جراحی به شکل باز با دسترسی مستقیم به استخوانهای فک بالا و پایین صورت گرفته و برای تثبیت شدن قطعات استخوان از پیچ تیتانیومی و پلاکهای مخصوص استفاده میشود. در مواردی نیز برای ثابت کردن و نگه داشتن استخوانهای فک، جراحی به شکل بسته با استفاده از قلابهای فلزی و سیم انجام خواهد شد.
علائم شکستگی فک پایین
علایم رایج که بعد از شکستگی استخوان فک پایین دیده میشود شامل درد شدید در استخوان فک، تورم و کبودی، شنیدن صدای تق تق با حرکت دادن فک، جابجایی فک، مشکل در گاز زدن یا جویدن، بیحسی چانه، بی حس شدن لب پایینی، شکستگی دندانها، بریدگیهای داخل دهان و محدودیت در باز کردن دهان هستند.
مدت زمان درمان شکستگی فک
به طور میانگین برای بهبودی کامل شکستگی استخوانهای فک، تقریبا ۴ الی ۸ هفته زمان نیاز است. افرادی که دچار شکستگیهای بدون جابجایی استخوان فک شده و شکستگی آنها ساده بوده، بعد از حدود یک ماه درمان میشوند. اما در شکستگیهای چندگانه استخوان فک در بیماران، دوره درمان آنها حدود ۶ الی ۸ هفته و یا بیشتر است.
این مدت زمان بهبود شکستگیها و ترکهای ایجاد شده در استخوان فک با توجه به بیماریهای زمینهای، مراقبتهای بعد از درمان، نوع شکستگی، سن بیمار، شدت شکستگی و روش درمان مشخص میشود.
درمان ترک خوردگی فک
یکی از آسیبهای شایع در استخوان فک که از نوع خفیف محسوب میشود، ترک خوردگی فک بوده که در آن استخوانها از همدیگر جدا نشده و تشخیص به موقع آن، درمان را راحتتر و سریعتر خواهد کرد. معمولاً پزشک با عکسبرداری پانورامیک، این آسیب یا ترک ایجاد شده در استخوان فک را به شکل دقیق تشخیص میدهد.
برای درمان این ترک خوردگی در استخوان فک، فرد احتیاجی به جراحی نداشته و تنها با مراقبتهای حمایتی از استخوان این ناحیه، ترک خوردگیها ترمیم شده و استخوانها به همدیگر جوش میخورند.
در روش اول پزشک استراحت فک را برای بیمار تجویز کرده و او باید از خمیازههای شدید، فریاد زدن، حرف زدن زیاد یا جویدن غذاهای سفت بپرهیزد. در ۴۸ ساعت اول بعد از ترک خوردن استخوان فک، برای کم شدن التهاب باید از کمپرسهای سرد استفاده کند.
همچنین داروهایی همچون ایبوپروفن و آنتی بیوتیک برای بیمار تجویز میگردد. و در طی جوش خوردن ترک خوردگیهای استخوان فک باید حتماً از غذاهای مایع، پوره شده، آبمیوه، اسموتی و سوپ استفاده کند. در مواردی نیز برای ثابت سازی خفیف، جراح فک از محافظهای دندانی یا اسپیلنت دندان برای بیمار استفاده کرده تا فک او کمتر حرکت کند.
شکستگی فک در تصادف
بعد از تصادفهای بسیار شدید و وارد شدن ضربه مستقیم به استخوان فک، این ناحیه دچار شکستگی شده و علائم هشدار دهندهای به همراه دارد که شامل درد بسیار شدید در فک، خونریزی در دهان، تورم، کبودی ناحیه فک، صدای سایش یا کلیک به هنگام حرکت دادن فک، بی حس شدن لب پایینی و چانه، جابجا شدن دندانها، لق شدن دندانها و نامتقارن شدن صورت هستند.
برای درمان شکستگی فک بعد از تصادف ابتدا علائم حیاتی بیمار همچون هوشیاری، میزان خونریزی و تنفس او ارزیابی شده و سپس پزشک به صورت بالینی استخوان فک او را معاینه میکند.
در مرحله بعد با استفاده از سی تی اسکن سه بعدی یا همون پانورامیک دیجیتال، تصویربرداری دقیقی از استخوان فک انجام شده تا نوع شکستگی، محل دقیق شکستگی و شدت آسیب تعیین شود.
درمان شکستگی فک بدون جراحی
درمان شکستگی فک یا همان روش درمانی محافظ کارانه معمولاً برای شکستگیهای بدون جابجایی استخوان فک انجام میشود.
برای درمان شکستگی فک پایین بدون عمل جراحی، در ابتدا فک بالا و پایین با استفاده از کش مخصوص و سیم به همدیگر بسته شده تا ثابت باقی مانده و حرکت نکنند، این ثابت سازی استخوان فک بالا و پایین محل آسیب دیده این فرصت را برای ترمیم و جوش خوردن میدهد.
بستن فکها برای درمان شکستگی آن، حدود ۴ الی هفته زمان نیاز دارد. در این روش درمانی باید فرد بیمار از طریق سرنگ یا نی، تنها غذاهای نرم، مایع و پوره شده مصرف کند.
در روش دوم پزشک برای تثبیت استخوانهای آسیب دیده فک از محافظ دندان یا اسپلینتهای پلاستیکی استفاده میکند. معمولاً این محافظهای دندانی در زمانی که ترک خوردگی استخوان فک سطحی بوده، مورد استفاده قرار میگیرند.
جوش خوردن فک شکسته
بعد از ترک یا آسیب دیدگی استخوان فک، در فرایند جوش خوردن آن به تدریج ترمیم استخوان فک صورت گرفته و دوباره استخوان این ناحیه بازسازی میشود. در این فرایند پیچیده که استخوانهای فک معمولاً برای تنفس، حرف زدن یا غذا خوردن مدام حرکت میکند، باید فشار یا حرکات فک را محدودتر کرد تا به آسانی جوش بخورد. مدت زمان جوش خوردن استخوان فک به طور معمول حدود یک الی دو ماه میباشد.
برای درمان فک شکسته و جوش خوردن آن، در مرحله اول بدن شما به صورت طبیعی گلبولهای سفید را به محل ترمیم استخوانهای فک فرستاده تا سلولهای التهابی را از بین ببرند.
معمولاً در این مرحله جوش خوردن استخوان فک حدود یک الی ۷ روز بوده، بیمار دچار کبودیهای طبیعی و تورم است. در مرحله دوم بافتی نرم و غضروفی در اطراف استخوان فک ایجاد شده تا ترکها را ترمیم سازد. فرایند بازسازی و ایجاد استخوان جدید در فک و جوش خوردن کاما آن گاهی حدود ۳ الی ۶ ماه زمان میبرد.
درمان شکستگی فک بالا یا استخوان ماگزیلا، برای نفس کشیدن راحتتر و جویدن غذا بسیار حیاتی و مهم میباشد. در این روش درمانی پزشک تلاش میکند تا ساختار صورت بیمار را به شکل طبیعی بازگرداند.
درمان این شکستگی سبب عملکرد صحیح استخوان فک شده و مشکلات تنفس و بلع او برطرف میگردد. در این موارد از روشهای درمانی غیر جراحی، درمان با سیم کشی یا درمان با جراحی به وسیله پیچ و پلاکهای تیتانیومی انجام میشود.
دکتر مجتبی صالحی، متخصص جراحی دهان، فک و صورت و فلوشیپ فوق تخصصی تروما فک و صورت،نویسنده محتوای تخصصی وبسایت در زمینه شکستگیهای فک، گونه، کاسه چشم و پیشانی هستند.
ایشان عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس بخش بینالملل جراحی دهان، فک و صورت، همچنین عضو انجمن جراحان فک و صورت آمریکا هستند. با تکیه بر مقالات علمی متعدد داخلی و خارجی، دکتر صالحی دقت و اعتبار علمی اطلاعات ارائه شده را تضمین میکنند.
